Avrupa'nın plastik atığı Türkiye’nin tarım cennetini kirletiyor

Metin Akpınar

Teknoloji Editörü

Avrupa'nın plastik atığı Türkiye’nin tarım cennetini kirletiyor — **İngiltere**'den **Türkiye**'ye gönderilen **plastik atıklar**, **Adana**'daki **tarım alanları ve su kaynakları** üzerindeki etkileri nedeniyle yeniden gündemde. Çevre örgütlerinin analizleri ile saha araştırmalarına dayanan yeni bulgular, özellikle geri dönüşüm tesislerinin yoğunlaştığı bölgelerde **mikroplastik kirliliğinin arttığını** ve plastik atıkların **doğaya yayıldığını** ortaya koyuyor.

The Guardian’ın haberine göre Adana'da çiftçilik yapan ve güvenlik gerekçesiyle ismi değiştirilen Ayhan, tarlalarının yakınındaki su kanallarında plastik atıkların biriktiğini, geri dönüşüm tesislerinden yükselen dumanların ise ekim alanlarına ulaştığını söylüyor. Çiftçiye göre bölgede yalnızca plastik kaynaklı kirlilik değil, çevredeki sanayi tesislerinden kaynaklandığı düşünülen başka çevresel sorunlar da yaşanıyor.

52 bin ton atık aynı geri dönüşüm bölgesine gönderildi

Uluslararası bir STK olan Çevre Araştırmaları Ajansı'nın (EIA) analiz ettiği verilere göre, Mayıs 2021 ile Temmuz 2024 arasında 13 İngiliz şirketi toplam 52 bin ton evsel ve market kaynaklı plastik atığı Adana'daki Kemal Deniz geri dönüşüm bölgesine gönderdi. Bu miktar, söz konusu dönemde İngiltere'nin Türkiye'ye ihraç ettiği plastik atıkların yaklaşık yüzde 13'ünü oluşturuyor.

Mikroplastik seviyelerinde ciddi artış yaşandı

Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi'nden deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu'nun yürüttüğü araştırmalar, geri dönüşüm tesislerinin aşağısında kalan su kanallarında mikroplastik yoğunluğunun belirgin şekilde arttığını ortaya koyuyor. Kemal Deniz bölgesinin aşağı kesimindeki kanalda yapılan ölçümlerde mikroplastik seviyesinin yukarı kesime göre 10 kat fazla olduğu belirlendi.

Adana'nın farklı bölgelerindeki bazı kanallarda ise bu farkın 132 kata kadar çıktığı aktarıldı. Araştırmalarda ayrıca geri dönüşüm faaliyetlerine özgü plastik peletler, film parçaları ve plastik kırıntıları da tespit edildi.

Araştırmaya göre bu kanalların bir bölümü tarımsal sulamada kullanılıyor. Böylece kirlenmiş suyun tarım alanlarına ulaştığı, kanal ağının ise Seyhan Nehri üzerinden Akdeniz'e kadar uzandığı belirtiliyor. Çukurova, dünya genelinde tarıma en elverişli, geniş, düz ve yüksek verimli alüvyal topraklara sahip en bereketli ovalardan birisi konumunda.

Bölge sakinleri, geri dönüştürülemeyen plastiklerin oluşturduğu yığınlarda her yıl birçok yangın çıktığını, bunun da mahalleler ile tarım alanlarını yoğun ve zehirli duman altında bıraktığını ifade ediyor.

Türkiye, Avrupa'nın plastik atık merkezi haline geldi

Adana'nın ise Türkiye'ye ithal edilen plastik atıkların yaklaşık yüzde 60'ını aldığı ifade ediliyor.

Verilere göre 2025 yılında İngiltere yaklaşık 675 bin ton plastik atık ihraç etti ve bunun yaklaşık 140 bin tonu Türkiye'ye gönderildi. Aynı dönemde Avrupa Birliği ülkelerinden Türkiye'ye gelen plastik atık miktarı ise 500 bin tonu aştı. Böylece Türkiye'nin aldığı toplam plastik atık miktarı 643 bin tona ulaştı.

İngiltere'de ihracat politikası tartışılıyor

EIA hukuk uzmanı Amy Youngman, İngiltere'nin plastik atık ihracatını sona erdirerek izlenebilirliği artırması ve plastik üretimini azaltacak adımlar atması gerektiğini savundu. Biffa Polymers Genel Müdürü James McLeary de plastik atıkların mümkün olduğunca İngiltere içinde işlenmesi gerektiğini belirterek işlenmemiş plastik atık ihracatının yasaklanmasını ve yerel geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesini önerdi.

Öte yandan Eurokey ve Vanden yetkilileri, yalnızca onaylı geri dönüşüm tesisleriyle çalıştıklarını ve çevresel zarar iddialarının yetkili kurumlar tarafından araştırılması gerektiğini ifade etti. İngiltere hükümeti ise plastik atık ihracatına ilişkin sıkı yasal düzenlemelerin bulunduğunu ve şirketlerin atıkların çevreye uygun şekilde yönetilmesini sağlamakla yükümlü olduğunu açıkladı.