Çin’in yeni 5 yıllık planı: Daha fazla yapay zeka, daha az ABD

Metin Akpınar

Teknoloji Editörü

Çin’in yeni 5 yıllık planı: Daha fazla yapay zeka, daha az ABD — Çin Devlet Başkanı **Xi Jinping**, Ulusal Halk Kongresi’nin yıllık toplantısında tanıttığı yeni **beş yıllık planla** ülkenin teknoloji alanında büyük atılımlar yapmayı ve aynı zamanda ABD’ye olan teknolojik bağımlılığı azaltmayı hedeflediğini duyurdu.

Plan, Çin’in küresel teknoloji rekabetinde daha güçlü bir konuma gelmesi için bilimsel araştırma ve ileri teknolojilere yoğun yatırım yapılmasını öngörüyor. Aynı zamanda Çin’in stratejik sektörlerde kendi kendine yetebilen bir ekosistem oluşturmasına da odaklanılıyor.

Teknolojide “stratejik üstünlük” hedefi

Plan kapsamında Çin, bilim ve teknoloji gelişiminin en üst noktalarını ele geçirme hedefini açık biçimde ortaya koyuyor. Yetkililer, bu doğrultuda kritik ve temel teknolojilerde belirleyici atılımlar yapılmasının amaçlandığını vurguluyor.

Bu stratejik teknolojiler arasında özellikle kuantum bilişim, hidrojen ve füzyon gibi alternatif enerji teknolojileri, 6G mobil iletişim altyapısı ve yapay zeka öne çıkıyor.

Plan metninde uluslararası rekabetin giderek sertleştiğine dikkat çekilerek Çin’in bu ortamda stratejik inisiyatifi kazanması gerektiği ifade ediliyor. Bu nedenle araştırma ve geliştirme yatırımlarının hızlandırılması, yeni teknolojilerin ticarileştirilmesi ve kritik sektörlerde yerli üretimin artırılması öncelikler arasında yer alıyor.

Belgenin en dikkat çekici bölümlerinden biri ise “AI+ eylem planı” olarak adlandırılan yapay zekâ stratejisi. Bu program, yapay zekânın ekonominin farklı sektörlerine daha hızlı entegre edilmesini amaçlıyor.

Plan kapsamında endüstriyel üretim ve hizmet sektörlerinde kullanılacak robotik sistemlere yatırım artırılacak ve işgücü açığı yaşanan sektörlerde otomasyon çözümleri devreye alınacak. Ayrıca otonom görevleri yerine getirebilen yapay zeka ajanlarının geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması hızlandırılacak.

ABD teknolojisine bağımlılık azaltılacak

Çin’in teknoloji alanındaki ilerlemelerine rağmen önemli bir gerçek de dikkat çekiyor. Ülke halen bazı kritik alanlarda ABD merkezli teknolojilere bağımlı durumda.

Örneğin Çinli şirketler, yapay zeka modellerini eğitmek için büyük ölçüde Nvidia’nın GPU’larını kullanmaya devam ediyor. DeepSeek gibi modeller de bu donanım altyapısından yararlanarak geliştirildi.

Ancak yeni plan, bu bağımlılığı azaltmak için yerli yarı iletken ve donanım ekosisteminin geliştirilmesini öncelikli hedeflerden biri olarak belirliyor. Çin ayrıca çip üretiminde kritik öneme sahip nadir toprak elementleri üzerindeki kontrolünü korumayı stratejik bir avantaj olarak görüyor.