Dünyanın ilk transatlantik fiber internet kablosu sökülüyor

İlkcan Girgin

Donanım ve Teknoloji Editörü

Dünyanın ilk transatlantik fiber internet kablosu sökülüyor — Günümüzde Starlink başta olmak üzere uydu internet projelerine olan yatırımlar artarken, küresel veri trafiğini **hâlâ deniz altı fiber kablolar** oluşturuyor. Alçak yörünge çözümlerinden çok önce, kıtalar arası iletişimi dönüştüren sistemlerden biri **TAT-8** olmuştu. Şimdi ise bu tarihi hat, Atlantik'in derinliklerinden çıkarılıyor.

İlk fiber okyanus hattı toplanıyor

TAT-8, ABD, Birleşik Krallık ve Fransa arasında bakır yerine tek modlu optik fiber kullanan ilk transatlantik telefon sistemi olarak devreye alınmıştı. Yaklaşık 6.000 kilometrelik hat boyunca her birkaç on kilometrede bir yerleştirilenoptoelektronik tekrarlayıcılar sayesinde sinyal güçlendirilerek iletiliyordu. Sistem yaklaşık 280 Mbit/s kapasite sunuyordu ki dönemine göre önemli bir sıçramaydı.

1970'lerde uydu iletişiminin yükselişi, özellikle AT&T üzerinde ciddi rekabet baskısı oluşturmuştu. Bakır hatların kapasite sınırlarına dayanması sonrası mühendisler fiber optiğe yöneldi.

Geri dönüşüm süreci başladı

Bugün TAT-8'in söküm işlemi, özel kablo kurtarma gemileriyle yürütülüyor. Grapnel adı verilen çapa benzeri ekipmanlar, haritalanmış güzergah boyunca deniz tabanında sürüklenerek kabloyu yakalıyor. Güverteye çıkarılan yaklaşık iki metre uzunluğundaki tekrarlayıcı modüller ve bakır iletkenler, modern tesislerde ayrıştırılıyor.

Geri kazanılan bakırın yüksek saflıkta ve uzun sürekli hatlar halinde olması, özellikle önümüzdeki yıllarda arz sıkışıklığı beklentileri nedeniyle stratejik önem taşıyor. Çelik zırh, polietilen yalıtım ve diğer metaller de endüstriyel tedarik zincirine geri kazandırılıyor.

Teknolojik açıdan bakıldığında uydu ağları ile fiber altyapı arasındaki fark hâlâ belirgin. Fiber sistemler kapasite, gecikme ve uzun vadeli maliyet avantajı sunuyor. Uydular daha çok tamamlayıcı ve yedekleyici rol üstleniyor. Deniz altı kabloları ise TAT-8 ile şekillenen temel prensipler üzerinde gelişmeye devam edecek.