Elektrikli araçlar günlük 1,7 milyon varil petrolü önlüyor

Deniz Çakmak

Haber Editörü

Elektrikli araçlar günlük 1,7 milyon varil petrolü önlüyor — Elektrikli araçlar, küresel ekonominin en kırılgan noktalarından biri olan petrole bağımlılığı yavaş yavaş azaltmaya başlıyor. Londra merkezli enerji düşünce kuruluşu Ember tarafından yapılan yeni bir analize göre, dünya genelindeki elektrikli araçlar 2025 yılında günlük yaklaşık 1,7 milyon varil petrol tüketimini ortadan kaldırdı. Bu miktar, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinden yaptığı günlük yaklaşık 2,4 milyon varillik ihracatının yüzde 70'ine denk geliyor.

Petrol küresel ekonominin zayıf noktası

Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 79’u petrol ithal eden ülkelerde yaşıyor. Petrol fiyatlarının yükseldiği dönemlerde ise maliyetler hızla artıyor. Ember’in hesaplamalarına göre, varil başına her 10 dolarlık artış, küresel petrol ithalat faturalarına yıllık yaklaşık 160 milyar dolar ek yük getiriyor.

Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olmayı sürdürüyor. Dünya petrol ihracatının yaklaşık beşte biri bu dar geçitten taşınırken, Basra Körfezi bölgesi toplam arzın yaklaşık yüzde 29’unu sağlıyor. Ancak bu altyapı, jeopolitik risklere oldukça açık durumda. Bu kırılganlıktan en fazla etkilenen bölgelerin başında Asya geliyor. Bölge, petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 40’ını Hürmüz Boğazı üzerinden karşılıyor.

Elektrikli araçlar çözüm sunuyor

Ember’e göre ulaşımın elektriklendirilmesi, bu bağımlılığı azaltmanın en hızlı yollarından biri. Taşımacılıkta kullanılan ithal petrolün elektrikli araçlarla ikame edilmesi, küresel fosil yakıt ithalatını yaklaşık üçte bir oranında düşürebilir ve yılda 600 milyar dolar civarında tasarruf sağlayabilir.

Üstelik bu dönüşüm için gerekli teknoloji halihazırda mevcut. Küresel enerji talebinin dörtte üçünden fazlası için elektrikli çözümler bulunurken, tüm ülkeler kendi rüzgar ve güneş kaynaklarıyla bu talebi karşılayabilecek potansiyele sahip. Ayrıca petrol piyasalarındaki dalgalanma sürerken, elektrikli araçlar maliyet açısından da giderek daha rekabetçi hale geliyor.

Elektrikli araçlara geçiş hız kazanıyor

Büyümenin önemli kısmı gelişmekte olan pazarlardan geliyor. 2025 itibarıyla Vietnam’da elektrikli araçların satış payı yüzde 38’e ulaşarak Avrupa Birliği’nin yüzde 26’lık oranını geride bıraktı. Tayland yüzde 21, Endonezya ise yüzde 15 seviyesine çıktı. Türkiye'de ise elektrikli araçların payı yüzde 18'e ulaştı. Çin ise önemli bir eşiği aşarak, yeni araç satışlarında elektrikli araçların payını ilk kez yüzde 50’nin üzerine çıkardı.

Tasarruf etkisi şimdiden görülüyor

Elektrikli araçların yaygınlaşması ithalat maliyetlerini şimdiden düşürmeye başladı. Petrol fiyatının varil başına 80 dolar olduğu varsayımıyla, Çin yılda 28 milyar dolardan fazla tasarruf sağlarken, Avrupa yaklaşık 8 milyar dolar, Hindistan ise 600 milyon dolar civarında kazanç elde ediyor.

İleriye dönük olarak ise Uluslararası Enerji Ajansı, küresel petrol talebinin 2029 yılına kadar zirve yapmasını bekliyor. Elektrikli araçların daha hızlı yayılması halinde bu zirvenin daha erken gerçekleşmesi de mümkün.

Büyük resme bakıldığında, elektrikli araçların yaygınlaşması yalnızca karbon emisyonlarını azaltmakla kalmıyor; aynı zamanda küresel enerji güvenliğini de yeniden tanımlıyor. Yenilenebilir enerji kaynaklarıyla birlikte ölçeklendikçe, ülkelerin petrol bağımlılığını azaltarak daha dayanıklı ve bağımsız enerji sistemleri kurmasına katkı sağlıyor.