Gizli açlık kapıda mı? Atmosfer kirliliği gıdaları zehirliyor

Metin Akpınar

Teknoloji Editörü

Gizli açlık kapıda mı? Atmosfer kirliliği gıdaları zehirliyor

Atmosferde artan karbondioksit (CO2) seviyelerinin yalnızca iklim üzerinde değil, sofralarımızdaki gıdaların içeriği üzerinde de ciddi etkileri olduğu ortaya kondu. Leiden Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırma, yükselen CO2 oranlarının tarım ürünlerini daha yüksek kalorili ancak daha düşük besin değerine sahip ve potansiyel olarak daha toksik hale getirdiğini gösteriyor. Bulgular, yeterli gıdaya erişimi olan toplumlarda dahi gizli yetersiz beslenme riskinin artabileceğine işaret ediyor.

Mineral ve protein oranı düşüyor

Araştırmaya göre bugün sağlıklı kabul edilen bir öğün gelecekte aynı besin değerini sunmayabilir. Artan CO2 seviyeleri nedeniyle ürünlerin içeriğindeki çinko, demir ve protein gibi temel besin öğeleri azalıyor. Çalışmada incelenen veriler, bu besin maddelerinde ortalama yüzde 4,4 oranında düşüş yaşandığını ortaya koyuyor. Bazı ürünlerde ise bu gerilemenin yüzde 38’e kadar çıktığı tespit edildi.

Besin değerindeki bu düşüşe karşın ürünlerin kalori miktarında artış gözleniyor. Yani aynı miktarda gıda daha fazla enerji sağlarken vücudun ihtiyaç duyduğu mikro besinleri daha az karşılıyor. Uzmanlara göre bu durum, özellikle karbonhidrat ağırlıklı beslenen toplumlarda obezite riskini artırabilir.

Araştırma ayrıca kurşun gibi bazı zararlı ağır metallerin konsantrasyonlarında artış olabileceğine dair işaretler bulunduğunu ortaya koyuyor.

Dünya genelinde milyarlarca insan temel besin kaynağı olarak pirinç ve buğdaya bağımlı. Çalışma, CO2 seviyelerindeki yükselişin bu iki üründe de temel besin öğelerinde belirgin azalmaya yol açtığını gösteriyor. Bu durum, yeterli kalori alımına rağmen beslenme yetersizliğinin artabileceği anlamına geliyor.

43 farklı ürün incelendi

Çalışmada temel referans noktası olarak atmosferdeki CO2 seviyesinin 350 ppm olduğu dönem esas alındı. Araştırmacılar, bu değerin 550 ppm’e yükselmesi durumunda ürünlerin besin içeriğinde nasıl bir değişim yaşanacağını modelledi. 550 ppm seviyesinin 2065 yılına kadar ulaşılabilir bir değer olduğu vurgulanıyor.

Sonuçlara göre, CO2 seviyesindeki artışla birlikte besin öğelerinin büyük bölümü olumsuz tepki veriyor. Ortalama düşüş oranı yüzde 4,4 olarak hesaplandı. Ancak bazı ürünlerde bu oran çok daha yüksek. Örneğin nohutun çinko içeriğinin yüzde 37,5’e kadar gerileyebileceği öngörülüyor. Pirinç ve buğday gibi temel gıda ürünlerinde ise protein, çinko ve demir oranlarında “önemli” düşüş bekleniyor.

Bugün itibarıyla atmosferdeki CO2 oranı yaklaşık 425 ppm seviyesinde bulunuyor. Bu da modelde öngörülen artışın yaklaşık yarısının halihazırda gerçekleştiği anlamına geliyor. Araştırmacılara göre bu durum, günümüzde tüketilen gıdaların birkaç on yıl öncesine kıyasla zaten daha düşük besin değerine sahip olabileceğini düşündürüyor.

Kaynakça https://www.verticalfarmdaily.com/article/9789320/more-co2-in-the-atmosphere-is-making-food-crops-more-calorific-less-nutritious-and-potentially-more-toxic/ https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/gcb.70568