Mutlu yıllar x86, endüstri standardı 30'unu deviriyor

Erdi Özüağ

İnceleme, Test ve Analiz Editörü

Mutlu yıllar x86, endüstri standardı 30'unu deviriyor

Nvidia'nın VIA ile olan durumu, x86 tabanlı işlemci hazırlayıp hazırlayamayacağı ve geliştirdiği Tegra işlemci ailesinin Intel'in benzer çözümlerine kafa tutup tutamayacağı endüstri içerisinde tartışıladursun Intel'in x86 mimarisi bugün itibariyle 30. yaş gününü kutluyor. Hikayemizin temelleri aslında Intel'in kuruluşuna kadar gidiyor olsa da x86 mimarisinin temelleri bundan tam 30 yıl önce 8 Haziran 1978'de Intel'in ilk 16-bit işlemcisi 8086'yı duyurması ile atılıyor. X86 genel olarak makine proglama komutlarını/kurallarına verilen bir tanım. X86 endüstrinin en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir. Ortak bir standart oluşmasını sağlayan x86 mimarisi, Intel'in geriye dönük uyumluluk planları çerçevesinde olgunlaşırken oluşan standart sayesinde x86 mimarisini baz alan bir pc'de hazırlanan bir uygulamanın aynı mimariyi baz alan diğer sistemlerde de çalışabilmesine olanak sağlanmıştır. Intel'in 4004 işlemcisi ile başlayan ve günümüzün Intel, AMD, VIA ve x86mimarisini baz alan diğer işlemcilerini de kapsayan yolda x86 mimarisi rakip mimariler ile de mücadele etmiş ve girdiği mücadeleleri kazanarak hakim mimari olmayı başarmış, pozisyonunu güçlendirmiştir. Günümüzde pazarın %90'dan daha fazlasına sahip olduğu belirtilen x86 mimarisinin tarihi bir yerde Intel'in de tarihi demek. Dilerseniz zamanda kısa bir yolculuk yapalım. - 1947: Efsanevi Bell laboratuvarları transistörü keşfetti. - 1965: Intel'in kurucularından Gordon Moore, Moore yasası olarak ta kabul gören efsanevi makaleyi 19 Nisan 1965'te Electronic Magazines dergisinde yayınladı. Moore'a göre transistör sayısı her 18 ayda bir iki kat artacaktı. - 1968: Gordon Moore, Robert Noyce ve Andy Grove "INTegrated ELectronics" adıyla Intel firmasını kurdular. - 1969: Intel dünyanın ilk metal oxide semiconductor (MOS) statik RAM'i 1001'i duyurdu - 1971: Intel dünyanın ilk mikroişlemcisi olan 4-bit 4004'ü duyurdu. Federico Faggin tarafından tasarlanan işlemci 2.000 transistör içeriyordu ve Japon hesap makinaları için hazırlanmıştı. - 1972: Intel 8-bit 8008 işlemcisini duyurdu. Henüz gençlik yıllarında olan Bill Gates ve Paul Allen'ın yani Microsoft'un (henüz kurulmadı) Intel ile ilk yakınlaşması bu döneme denk gelir çünkü ikili 8008 işlemcisi için programlama dili geliştirmek üzere gayret gösteriyorlardı. - 1974: Intel 8-bit 8080 işlemcisini duyurdu. 4,500 transistöre sahip olan bu işlemci bir önceki versiyona göre 10 kat daha yüksek performans sunuyordu. - 1975: 8080 işlemcisi Altair 8800'deki yerini aldı. Bill Gates ve Paul Allen daha sonra Microsoft Basic olacak Altair programlama dilini geliştirdi. - 1976: Steve Jobs ve Steve Wozniak Apple II bilgisayarını duyurdu. Apple II, MOS teknolojisi ile hazırlanan 8-bit 6502 işlemcisini kullanıyordu. PC üreticisi Commodore da Intel'e rakip bu işlemciyi kullanıyordu. - 1978: Intel 16-bit 8086 işlemcisini duyurdu. Endüstri standardı haline gelen bu işlemci mikroişlemci teknolojisinin geldiği noktada büyük öneme sahip. - 1979: Intel 16-bit 8086 işlemcisinin daha ekonomik alt modeli olan 8-bit'lik 8088 modelini duyurdu. - 1980: Intel 807 adını verdiği matematik işlemcisini duyurdu. - 1981: IBM, 8088 işlemcisini kullanacağını açıklıyor. Intel tarihinin önemli dönüm noktalarından biri de bu oluyor. - 1982: IBM, AMD ile anlaşma imzalıyor. AMD bu anlaşma ile Intel'in 8086 ve 8088 işlemcilerinin üretimi için ikinci kaynak oluyor. - 1982: Intel, 16-bit'lik 80286 işlemcisini duyuruyor, bu işlemci 134.000 transistöre sahipti. - 1984: IBM firmanın ikinci jenarasyon PC'si PC-AT'yi hazırlıyor ki bu model 80286 işlemcisini kullanıyordu. PC-AT, MS-DOS kullanıyordu. - 1985: Intel, dinamik ram operasyonlarını durdurmaya karar veriyor. Bu kararın arkasında yatan ana neden işlemci çalışmalarına ağırlık vermekte. Firma aynı tarihe 80386 modelini duyurdu. 32-bit'lik işlemci 275,000 transistöre sahipti. Ayrıca çoklu uygulama çalıştırabiliyordu. (Multiple Programs) - 1986: Compaq 80386 tabanlı PC'sini duyurdu. - 1987: VIA kuruldu. Firma x86 uyumlu çipset satışına başladı. - 1989: Intel 80486 işlemcisini duyurdu. 1.2 milyon transistöre içeren işlemci dahili matematik işlemcisine de sahipti. Ayrıca firma aynı yıl içerisinde çok çekirdekli işlemcilerini 2000 yılından sonra geliştirebileceğini öngördü. - 1980'lerin sonu: Intel'e rakip olarak Sun Sparc'ın RISC mimarisi kendini göstermeye başladı. - 1990: Compaq endüstrinin ilk pc sunucusunu duyurdu. Sistem üzerinde 80486 işlemcisi yer alıyordu. - 1993: Superscalar teknolojisini kullanan ve 66MHz'de çalışan Pentium işlemcisi anons edildi. Bu işlemci üzerinde tam 3.1 milyon transistör vardı. - 1994: AMD ve Compaq Intel'in 486 işlemcisine rakip olan AM486 işlemcilerinin kullanımı için anlaşmaya vardı. - 1995: Radikal değişiklikler ile gelen Pentium Pro anons edildi. P6 mimarisini baz alan işlemci çift bağımsız veri yolu gibi önemli değişikliker ile bazı uygulamalarda ciddi performans kazanımı sağlıyordu - 1997: Intel 64-bit Epic işlemci teknolojisini duyurdu. Aynı yıl firma Pentium MMX işlemcilerini de lanse etti. Grafik ve ses gibi sayısal sinyal işlem uygulamaları için hazırlanan işlemci MMX komut setinin de etkisi ile ilgili uygulamalarda performans artışı sağlamayı hedefliyordu. - 1998: Intel maliyet odaklı Celeron işlemci ailesini duyurdu. - 1999: VIA, x86 ve x87 matematik işlşemcileri üreten Cyrix ve Centaur firmalarını satın aldı. - 2000: Pentium 4 42 milyon transistöre ile sahneye çıktı. - 2003: AMD x86-64 tabanlı 64-bit işlemcilerini duyurdu. - 2004: AMD x86 mimarisini baz alan çift çekirdekli işlemcilerini gösterdi. - 2005: Intel çift çekirdekli ilk işlemcisinin satışına başladı. - 2005: Apple MAC sistemlerinde Freescale (daha önce Motorola) ve IBM firmaları tarafından hazırlanan Power PC yerine Intel'in x86 işlemcilerine geçiş yapacağını duyurdu. - 2005: AMD, Intel'e karşı tekelcilik ve rekabet koşullarını limitliyor iddiası ile dava açtı. (Hala beklemede olan bu dava ile ilgili yeni gelişmeler var, forumumuzda arama yaparak bu konu ile ilgili yeni bilgilere ulaşabilirsiniz) - 2006: Dell, AMD tabanlı sistemler sunacağını duyurdu. Dikkat ettiyseniz tarihi şeridin Intel üzerine kurgulandığını göreceksiniz. Bunda x86 mimarisinin Intel tarafından geliştirilmesinin ciddi katkısı olduğunu söyleyebilmek mümkün. Kaynak; http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9091018