Onlarca Çinli elektrikli otomobil üreticisi batmanın eşiğinde

Onur Seven

Teknoloji Editörü

Onlarca Çinli elektrikli otomobil üreticisi batmanın eşiğinde — Çin'in elektrikli araç sektörü, son yıllarda hem iç pazardaki devasa talep hem de Pekin yönetiminin cömert teşvikleri sayesinde **dünya çapında bir güç** haline geldi. Sadece Kasım ayında Çin'in elektrikli araç ihracatının bir önceki yıla göre **yüzde 87** oranında artması, bu yükselişin ne kadar hızlı olduğunu gösteriyor.

Ancak bu parlak büyüme rakamlarının ardında sektörün geleceğine dair ciddi çatlaklar beliriyor. Analistler ve endüstri uzmanlarına göre 2026 yılı Çinli elektrikli araç üreticileri için büyük bir "ayıklanma yılı" olacak. Zira bu markaların çoğu, devlet teşvikleri olmadan kâr elde etmekte zorlanıyor.

Çin'de yeni otomobil teslimatlarının önümüzdeki yıl yaklaşık yüzde 5 oranında düşmesi bekleniyor. Bu 2020'den bu yana görülen en büyük daralma olacak. Söz konusu düşüşün temel nedenleri arasında aşırı üretim kapasitesi ve hükümet desteklerinin kademeli olarak geri çekilmesi yer alıyor. Özellikle mali politikalardaki değişiklikler üreticileri köşeye sıkıştırmış durumda.

Kârlılığı baltalayan fiyat savaşı

Yüzde 10 olan vergi muafiyeti, Ocak ayı itibarıyla yüzde 5'e düşecek ve 2028'e kadar bu seviyede kalacak. Buna ek olarak 20.000 yuanlık (yaklaşık 2.900 dolar) elektrikli araç takas teşvikinin devam edip etmeyeceği ise belli değil. Bu durum, hali hazırda devam eden fiyat savaşlarıyla birleşince, pek çok şirketin finansal sürdürülebilirliğini tehdit ediyor.

Çinli üreticiler arasındaki fiyat savaşı, elektrikli otomobilleri milyonlarca alıcı için erişilebilir hale getirse de, birçok şirketin kârlılığını ciddi biçimde aşındırdı. Uzmanlara göre, özellikle genç sürücüleri etkilemeyi başaramayan ve kâr edemeyen yaklaşık 50 kadar üretici, 2026 yılına kadar operasyonlarını küçültmek ya da piyasadan çekilmek zorunda kalabilir.

Fırtınaya karşı direnenler

Sektördeki bu sert elemeye rağmen, bazı markalar fırtınayı daha güvenli bir şekilde atlatıyor. Mevcut ortamda kârlılığını sürdürebilen ender üreticileri BYD, Seres ve Li Auto olarak sıralayabiliriz. AlixPartners tarafından yapılan bir araştırma, önümüzdeki yıllarda Çinli elektrikli araç markalarının sadece yüzde 10'unun kârlı kalabileceğini ortaya koymuş durumda.

Bu zorlu dönemde bazı şirketler ise yeni stratejik ortaklıklarla ayakta kalmaya çalışıyor. Örneğin, Stellantis destekli Leapmotor, devlet iştiraki olan FAW Group'tan 3.74 milyar yuanlık (yaklaşık 534 milyon dolar) bir yatırım alarak dikkatleri üzerine çekti. Bu yatırım, bir devlet grubunun özel bir elektrikli üreticisine yaptığı ilk yatırım olması bakımından tarihi bir öneme sahip.

Çin elektrikli araç pazarı için artık "bolluk dönemi" geride kalıyor. Yatırımcıların artık daha temkinli davrandığı bu yeni dönemde, sadece Ar-Ge kapasitesi güçlü, finansal yapısı sağlam ve tüketicinin beklentilerine gerçek anlamda yanıt verebilen markalar varlığını sürdürebilecek. Kâr edemeyen onlarca marka ise bu hızlı gelişimin sadece bir parçası olarak tarihe karışma riskiyle karşı karşıya kalacak.