Otomotivdeki bir sonraki krizin adı belli oldu: Lityum

Metin Akpınar

Teknoloji Editörü

Otomotivdeki bir sonraki krizin adı belli oldu: Lityum — Enerji dönüşümünün hız kazanmasıyla birlikte elektrikli araçlara yönelik talepte yaşanan hızlı artış, küresel **lityum** piyasasında ciddi bir baskı oluşturuyor. Enerji ve emtia araştırma şirketi **Wood Mackenzie** tarafından yayımlanan yeni bir rapora göre yatırımlar hız kazanmazsa küresel lityum arzında ilk ciddi kriz **2028 yılında** yaşanabilir.

Rapora göre enerji dönüşümünün hızına bağlı olarak 2050 yılına kadar lityum talebi 5,6 milyon ton ile 13,2 milyon ton lityum karbonat eşdeğeri (LCE) arasında değişebilir. En iddialı iklim senaryolarında ise talebin 13 milyon tonun üzerine çıkması bekleniyor.

Elektrikli araçlar talebi patlatıyor

Analiz, enerji dönüşümünün farklı hızlarda gerçekleştiği dört senaryoyu inceliyor. Bu senaryolar, elektrikli araçların yaygınlaşma hızına göre lityum arz-talep dengesinin nasıl değişebileceğini ortaya koyuyor.

En yavaş ilerleyen senaryoda piyasanın 2037 yılına kadar dengede kalması, ardından ise arz açığının ortaya çıkması bekleniyor. Temel Senaryo”da mevcut projeler kısa vadede talebi karşılayabiliyor ancak 2030’ların ortalarından itibaren artan talep nedeniyle arz baskısı belirginleşiyor.

Talebin bu kadar hızlı artmasının başlıca nedeni elektrikli araçlar. Rapor, farklı senaryolarda küresel lityum talebinin yüzde 72 ila yüzde 80’inin elektrikli araçlardan kaynaklanacağını gösteriyor. Ülkelerin mevcut iklim taahhütlerinin uygulandığı senaryoda elektrikli araçların 2040 yılında küresel otomobil satışlarının yaklaşık yüzde 75’ini oluşturması bekleniyor. Net sıfır emisyon hedefinin tam anlamıyla uygulandığı senaryoda ise bu oran yüzde 95’e kadar yükseliyor.

2050 yılına gelindiğinde ise yalnızca otomobiller değil, tüm kullanım alanları dikkate alındığında şarj edilebilir bataryalar lityum talebinin yüzde 96 ila yüzde 98’ini oluşturacak.

Enerji depolama sistemleri de talebi artırıyor

Elektrikli araçlar lityum tüketiminin en büyük kısmını oluştururken, şebeke ölçekli enerji depolama sistemleri de talepte önemli bir büyüme yaratıyor. Yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik üretiminde daha büyük pay almasıyla birlikte, enerji arzı ve talebi arasındaki dalgalanmaları dengelemek için büyük batarya sistemlerine ihtiyaç artıyor.

Rapora göre enerji depolama çözümlerine yönelik talep geleceğe yönelik senaryolarda yıllık yüzde 6 ila yüzde 7 oranında büyüyecek.

Lityum arzındaki açığı kapatmak için geri dönüşüm önemli bir kaynak olarak görülse de kısa vadede sorunu çözmesi beklenmiyor. Analize göre geri dönüştürülmüş lityum arzı yıllık yüzde 13 ila yüzde 16 arasında büyüyecek. Ancak büyük hacimli geri dönüşüm akışı 2040’lı yıllarda, bugün kullanılan elektrikli araç bataryalarının kullanım ömrünü tamamlamasıyla birlikte ortaya çıkacak.

Dev yatırımlar gerekiyor

Bu süreçte 2050 yılında geri dönüşümden sağlanabilecek lityum miktarının 2,3 milyon ile 2,7 milyon ton LCE arasında olması öngörülüyor. Ancak bu miktar bile, hızlı enerji dönüşümü senaryolarında ortaya çıkan açığı kapatmaya yetmiyor.

Lityum arzının talebe yetişebilmesi için küresel ölçekte dev yatırımlar gerekiyor. Wood Mackenzie analizine göre yeni maden projeleri, rafinaj tesisleri ve bölgesel tedarik zincirlerinin kurulması için gereken toplam yatırım 104 milyar dolar ile 276 milyar dolar arasında değişiyor. Yeni yatırımların ise 2030 ile 2034 yılları arasında zirveye ulaşması bekleniyor.