Sadece yakıt fiyatları artmıyor: Otomotivde İran krizi büyüyor

Tam Boyutta Gör

Gerilimin ilk ve en hızlı yansıması enerji piyasalarında görüldü. Brent ham petrol fiyatı varil başına 119 dolara kadar yükselerek savaşın başlangıcından bu yana en yüksek seviyelere yaklaştı. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması, küresel petrol arzında ciddi bir daralma yaratarak fiyatları hızla yukarı taşıdı. Bu artış doğrudan akaryakıt fiyatlarına yansıdı. Avrupa, Türkiye, ABD ve Asya dahil olmak üzere birçok ülkede akaryakıt fiyatları son yılların zirvesine yükseldi.

Petrol fiyatının yükselmesi zincirleme etki yarattı

Petrol fiyatının yükselmesi sadece yakıt maliyetleriyle sınırlı kalmıyor. Petrol türevlerine dayalı üretim girdileri nedeniyle motor yağları, lastikler, plastikler, sentetik kauçuk ve kaplama malzemeleri gibi temel otomotiv bileşenlerinin maliyetleri de doğrudan yükseliyor. Sonuç olarak üretimden perakendeye kadar tüm zincirde maliyet baskısı ve kâr marjı daralması yaşanıyor.

Uzmanlar, bu ölçekte bir arz şokunun tarihsel örneklere kıyasla oldukça büyük olduğuna dikkat çekiyor. Mevcut kriz, 1970’ler ve 1980’lerdeki petrol şoklarına kıyasla 3 ila 5 kat daha büyük bir etki potansiyeli taşıyor.

Alternatif rotalara yönelen gemiler Afrika’nın etrafından dolaşmak zorunda kalırken, bu durum taşımacılık sürelerini yaklaşık 14 gün uzatıyor ve her sefer için 1 milyon dolara varan ek yakıt maliyeti yaratıyor.

Otomotiv tedarik zincirleri halihazırda küresel ölçekte karmaşık ve birbirine bağlı yapısıyla biliniyor. Ancak mevcut kriz, özellikle “tam zamanında üretim” modelinin zayıf noktalarını yeniden ortaya çıkardı. Parça, ham madde ve bileşen sevkiyatlarında yaşanan gecikmeler uzayan teslim süreleri, stok belirsizliği ve üretim planlamasında aksaklıklar anlamına geliyor.

Tam Boyutta Gör

Analizlere göre kriz, otomotiv pazarının büyüme beklentilerini de aşağı çekmiş durumda. Daha önce %3,8 olarak öngörülen küresel hafif araç büyümesi, güncellenen tahminlerde %0-2 bandına gerilemiş durumda.

Bununla birlikte tüketicilerin tercihleri de değişiyor. Büyük motorlu ve yüksek tüketimli araçlar yerine daha küçük, yakıt verimli modeller, hibrit ve elektrikli araçlara yönelim artıyor. Özellikle Asya-Pasifik bölgesinde elektrikli mobilite, artık çevreci bir tercihten çok ekonomik bir korunma aracı olarak görülmeye başlanmış durumda.

Alüminyum tedariki de ciddi risk altında

İran’daki savaşın etkileri yalnızca enerji ve lojistikle sınırlı kalmıyor. Küresel sanayi için kritik öneme sahip olan alüminyum tedariki de ciddi risk altına girmiş durumda. Zira Çin dışındaki en büyük üretici (Aluminium Bahrain - Alba) burada bulunuyor. Ortalama bir araçta yaklaşık 200 kilogram alüminyum bulunuyor.

Tam Boyutta Gör

Nitekim piyasalarda ilk tepkiler görülmeye başladı. New York’ta alüminyum vadeli kontratları %1,1 artışla 3.181,75 dolar/ton seviyesine yükselirken, savaşın başladığı tarihten bu yana toplam artış %4,5’e ulaştı. Bahreyn merkezli büyük üretici Alba’nın “mücbir sebep” ilan ederek sözleşme yükümlülüklerini askıya alması ise arz tarafındaki kırılganlığın somut göstergelerinden biri oldu.

Havacılık sektörü de baskı altında

Artan enerji fiyatları yalnızca kara taşımacılığını değil, havacılığı da doğrudan etkiliyor. Jet yakıtı fiyatlarındaki artış, havayolu şirketlerini zor durumda bırakırken Orta Doğu’dan yapılan sevkiyatlarda ciddi azalma yaşanıyor. Verilere göre, geçmişte aynı anda ortalama sekiz jet yakıtı sevkiyatı yolda bulunurken, şu anda bu sayı sıfıra kadar gerilemiş durumda. Avrupa’ya ulaşan son sevkiyatların ardından arzın daha da daralabileceği belirtiliyor.

Bu gelişmelerin sonucu olarak bazı havayolu şirketleri fiyat artışına gitmeye başladı. Air France-KLM uzun mesafe uçuş ücretlerini yükseltmeyi planlarken, SAS bilet fiyatlarını artırdı ve Nisan ayında 1.000 uçuş iptal edeceğini açıkladı. EasyJet ise yaz sonuna doğru fiyat artışlarının gündeme gelebileceğini belirtiyor.

Bu haberi ve diğer DH içeriklerini, gelişmiş mobil uygulamamızı kullanarak görüntüleyin:

Daha Fazla Video

Sessiz Video Tercihleri

Otomatik yükle ve oynat

Video bitince sonrakine geç

donanimhabercom Instagram Takip Et

Usain Bolt'un hızına yaklaşan insansı robot