Takvim işliyor: BYD'ye sağlanan devlet destekleri iptal edilecek

Metin Akpınar

Teknoloji Editörü

Takvim işliyor: BYD'ye sağlanan devlet destekleri iptal edilecek — Çinli elektrikli otomobil üreticisi **BYD**'nin **Manisa**'da kurmayı planladığı **1 milyar dolarlık** fabrikanın resmen iptal edilmesi halinde, Türkiye'nin şirkete sağlanan teşvik ve vergi avantajlarını geri almak için yasal süreci başlatacağı bildirildi. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın TBMM'de milletvekillerinin yazılı soru önergelerine verdiği yanıta göre, yatırımın tamamen rafa kaldırılması durumunda hem teşvikler hem de tahsis edilen kamu arazisi geri alınacak.

Teşvikler ve vergi avantajları geri istenecek

BYD, 2024 yılında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile imzaladığı yatırım anlaşması kapsamında Manisa'da yıllık 150 bin araç üretim kapasitesine sahip bir fabrika kurmayı ve üretime 2026 yılı sonuna kadar başlamayı taahhüt etmişti. Bu yatırım karşılığında şirket, Çin'den ithal edilen otomobillere uygulanan yüzde 40 ilave gümrük vergisinden muaf tutulmuştu.

Ancak şirketin yatırım anlaşmasının imzalanmasının ardından projede beklenen ilerlemeyi sağlayamaması üzerine Haziran ayında yatırımını askıya aldığı açıklanmıştı. Bakan Kacır'ın verdiği bilgiye göre yatırımın resmen iptal edilmesi halinde yürürlükteki teşvik mevzuatı kapsamında çeşitli yaptırımlar uygulanacak.

Buna göre bugüne kadar vergi muafiyeti kapsamında ithal edilen araçlar için ödenmeyen yüzde 40 ilave gümrük vergisi, gecikme faiziyle birlikte şirketten tahsil edilecek. Ayrıca yatırım sürecinde devlete sunulan teminat mektupları devreye alınacak ve Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nde fabrika için tahsis edilen kamu arazisi geri alınacak.

Bakanlık: Anlaşma halen yürürlükte

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı daha önce yaptığı açıklamada ise BYD ile imzalanan yatırım sözleşmesinin halen geçerliliğini koruduğunu ancak projede uzun süre beklenen ilerleme sağlanamadığı için şirketin gümrük vergisi muafiyeti başta olmak üzere teşviklerden yararlanmasının 2026 yılının başında durdurulduğunu açıklamıştı.

BYD rotasını Macaristan'a çevirdi

BYD, Türkiye'deki yatırımını askıya aldıktan sonra Avrupa'daki üretim planlarında önceliği Macaristan'da kurduğu fabrikaya verdi. Şirketin İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Stella Li, Haziran ayında yaptığı açıklamada üretimin 2026'nın dördüncü çeyreğinde Macaristan'da başlamasının hedeflendiğini belirtmiş, Manisa yatırımının askıya alındığını açıklamıştı.

Türkiye satışları çakıldı

BYD, 2025 yılında Türkiye'de 45 bin 537 araç satarak şarj edilebilir hibrit ve yeni enerji araçları segmentlerinde ülkenin en çok satış yapan markası olmuştu. Ancak şirketin satış performansı 2026 yılında belirgin şekilde zayıfladı. 2026'nın ilk altı ayında satışlar geçen yılın aynı dönemindeki 25 bin 501 adetten 6 bin 809 adede gerileyerek yüzde 73,3 düşüş gösterdi.

Mevcut verilere göre BYD, vergi muafiyetinden yararlandığı dönemde Türkiye'de 60 binden fazla araç satışı gerçekleştirdi. Sektör analizlerine göre şirket, yatırım taahhüdü sayesinde elde ettiği vergi avantajlarıyla Türkiye pazarında önemli bir maliyet avantajı yakaladı. Bununla birlikte, şirketin yaklaşık 2 milyar dolarlık satış yaptığı belirtiliyor. Otomotiv analistleri ve ekonomi basınının verilerine göre BYD'nin cebine kalan toplam "vergi avantajı + araç satış kârı" tutarının 50 milyar TL'yi bulduğu hesaplanmakta.