Artemis 2 mürettebatı Ay yolunda tuvalet sorunu yaşadı

Metin Akpınar

Teknoloji Editörü

Artemis 2 mürettebatı Ay yolunda tuvalet sorunu yaşadı — 50 yılı aşkın bir sürenin ardından ilk insanlı Ay görevi olan **Artemis 2**, fırlatılışın hemen ardından bir krizle yüzleşti. Mürettebat, **Orion** uzay aracının en çok merak edilen konfor öğelerinden biri olan **uzay tuvaletinde bir arıza** yaşandığını bildirdi. Görev uzmanı Christina Koch, Orion kapsülündeki Evrensel Atık Yönetim Sistemini (Universal Waste Management System) çalıştırırken sorunla karşılaştığını iletti. Sistem, özellikle idrar toplama işlemlerini yönetiyordu.

Fan takılı kalmış ama sorun çözüldü

NASA sözcüsü Gary Jordan, canlı görev yorumları sırasında “Tuvalet fanının sıkıştığı bildirildi. Şu anda yer ekipleri, göreve devam edebilmek için fana nasıl ulaşılacağı ve o bölgenin nasıl temizleneceği konusunda talimatlar hazırlıyor.” dedi. NASA'nın uçuş operasyonları direktörü Norm Knight ise sorunun tuvaletin kontrol ünitesinden kaynaklandığını belirtti. Arızaya rağmen astronotlar tuvaleti dışkı için kullanmaya devam edebildi. Ancak idrar toplama fonksiyonu ise arıza giderilene kadar devre dışı kaldı.

Zira görev uzmanı Christina Koch’un sorunu bildirmesinden birkaç saat sonra kendisine çözüme dair adımlar iletildi. Düzeltmeler gerçekleştirildikten sonra Görev Kontrol Merkezi'nden Capcom Amy Dill, tuvaletin kullanıma hazır olduğunu bildirdi ve sistemin tam verimle çalışması için başlangıçta biraz beklenmesini tavsiye etti.

Görev güvenliği için önemli

Sorunun kısa sürede çözülmesi, mürettebat için sadece konfor açısından değil, görev güvenliği açısından da önemliydi. 1960’larda ve 1970’lerde Ay’a giden Apollo astronotları tuvalet konforuna sahip değildi. İdrar ve dışkı plastik torbalara yapılıyor, katı atıklar depolanıyor, sıvı atık ise uzaya boşaltılıyordu.

23 milyon dolara mal olan Orion’daki tuvalet ise Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki tuvaletten daha küçük, kompakt bir versiyonu olarak tasarlandı. Kapsülün zeminine yerleştirilmiş bu sistem, Artemis 2 astronotlarına bazı özel alanlar sağlıyor ve kapsülün içi halen oldukça sınırlı olsa da tuvalet kullanımına uygun bir alan sunuyor. Orion kapsülü, Apollo kapsülünden yüzde 50 daha fazla iç hacme sahip ama fazladan bir astronot da taşıyor. Kapsülün yaşanabilir iç hacmi 9 metreküp seviyesinde.

Astronotlar kullanım sırasında ayak askılarına tutunuyor, katı atıkları vücutlarından uzaklaştıran bir hava akımıyla topluyor. İdrar için her astronotun kendi kişisel hunisi bulunuyor ve fan sistemi sıvıyı özel bir tanka çekiyor. Bunların nasıl gerçekleştiğini görmek mümkün değil ama hayal gücünüz hallediyor...

2 Nisan'da Türkiye saatiyle 01:35'te fırlatılan Orion uzay aracı, dört astronotu Ay’ın etrafında dolaştırarak Dünya’ya geri getirmeyi hedefliyor. Yaklaşık 10 gün sürecek olan bu görevde çeşitli testler yapılacak. Görev, Pasifik Okyanusuna kapsülün inmesiyle bitecek.