İnsanlık en uzak noktaya ulaştı: Ay’da Güneş tutulması yaşandı!

Metin Akpınar

Teknoloji Editörü

İnsanlık en uzak noktaya ulaştı: Ay’da Güneş tutulması yaşandı! — NASA’nın **Artemis 2** ekibi, insanlı bir görev kapsamında Apollo 13’ün 1970’deki **mesafe rekorunu kırdı**. Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı’ndan Jeremy Hansen’den oluşan ekip, 1 Nisan 2026’da fırlatılan Orion kapsülü Integrity ile Ay çevresinde uzun bir yörünge gerçekleştirdi. Bu görev, 1972’den bu yana Ay’ın ötesine insan gönderen ilk görev olma özelliğini taşıyor.

Rekor kırıldı

Görevin komutanı Reid Wiseman, Ay’a bakarken artık kelimelerin yetersiz kaldığını belirterek “Ne kadar uzun süre bakarsak bakalım, beynimiz önümüzdeki bu görüntüyü algılayamıyor. Bu kesinlikle muhteşem, gerçeküstü,” dedi.

Ekip, Ay’ın etki alanına girişini 6 Nisan sabahı gerçekleştirdi ve kısa süre sonra Dünya’dan 406.771 kilometre uzaklığa ulaşarak Apollo 13’ün 400.171 kilometrelik rekorunu kırmış oldu. Komutan Reid Wiseman ve ekip arkadaşları, bu tarihi anı fırsat bilerek hem insanlık için yeni bir sınır çizmiş hem de gelecekteki Ay görevleri için temel veri toplamış oldu.

Ay’ın uzak yüzüne ilk insan bakışı

Artemis 2 ekibi, Ay yüzeyine iniş yapmadan gerçekleştirdiği yakın geçiş sırasında Ay’ın daha önce insan gözünün görmediği uzak yüzünü inceledi. Artemis 2 kapsülü Ay yüzeyine 6.545 kilometre mesafeden geçti.

Görev boyunca ekip, 32 kamerayla hem kapsüle monte edilmiş hem de elde taşınan görüntüleme sistemleriyle yüzeyin detaylı fotoğraflarını aldı. Astronotlar, 965 kilometrelik Orientale Havzası gibi bugüne kadar insan gözüyle görülmemiş bölgeleri de kapsayan alanları gözlemledi. Orientale havzası ve çevresindeki üç konsantrik dağ halkasının toz veya karla kaplanmış olduğu belirtildi.

Gözlemlerin bilimsel değeri büyüktü. İnsan gözü, robotik kameraların algılayamadığı renk ve doku farklılıklarını seçebildiği için bu veriler, Ay’ın jeolojisi ve gelecekteki insanlı görevler için haritalama çalışmalarında kullanılacak.

Güneş tutulması gözlemlendi

Yakın geçiş sırasında Artemis 2, Ay’ın arkasındayken tam Güneş tutulmasını da gözlemleme fırsatı buldu. Tutulma, Dünya’dan gözlemlenen maksimum süreden çok daha uzun, yaklaşık 53 dakika sürdü. Bu sürede Ay, Güneş’i tamamen kapattı. Bu süreçte, Ay sadece Dünya’dan yansıyan ışıkla, yani “Earthshine” ile aydınlanıyordu. Süreç içerisinde ekip, güneşin koronasını inceleyerek bilim insanlarına yeni veri sağladı.

Glover, tutulma sırasında “Bu hala gerçek dışı gibi. Güneş Ay'ın arkasına geçti ve korona hala görünüyor; parlak ve neredeyse Ay'ın tamamını çevreleyen bir hale oluşturuyor. Dünya orada çok parlak, Ay ise karanlık bir küre gibi önümüzde asılı duruyor.” dedi.

Duygusal anlar da yaşandı

Ekip, kapsülün ismi olan Integrity ve Wiseman’ın 2020’de kanserden hayatını kaybeden eşi Carroll için Ay’daki bir kraterin isimlendirilmesini önerdi. Bu öneri, görev kontrol tarafından onaylandı. Öneri sırasında Integrity ekibinin tamamının ağladığı ve birbirine sarıldığı görüldü.

Ay’a yakın geçişin tamamlanmasıyla birlikte Artemis 2 ekibi Dünya’ya dönüşe geçti. 10 Nisan’da San Diego açıklarına paraşüt destekli bir iniş gerçekleştirilecek. Bu iniş, Artemis 2’nin sonunu işaret ederken artık odağın Artemis 3’e kayacağı an olacak. 2027'de fırlatılması hedeflenen bu insanlı görev, Dünya yörüngesinde buluşma ve kenetlenme testlerini gerçekleştirecek. Her şey yolunda giderse, NASA 2028'in sonlarında Artemis 4 ile Ay'ın güney kutbu yakınlarına ayak basacak.