Yeni yapay zekâ MR sonuçlarını saniyeler içinde analiz edebiliyor

Erdem Çınar

Film ve Dizi Editörü

Özel eğitilen yapay zekâ, MR sonuçlarını saniyeler içinde analiz edip tanı koyabiliyor — Yapay zekâ alanında yaşanan gelişmeler, sağlık sektöründe de köklü değişiklere kapı aralamaya devam ediyor. **Michigan Üniversitesi**’nde geliştirilen **Prima** adlı yeni yapay zekâ modeli, MR sonuçlarının neredeyse anında analiz edildiği bir geleceğin önünü açabilir. Zira Prima, bir beyin MR’ını saniyeler içinde analiz edip tanı koyabiliyor. Üstelik doğruluk oranı da son derece etkileyici. Araştırmaya göre Prima, 50’den fazla tanı kategorisinde yüzde 97,5’e varan doğruluk oranına ulaşabiliyor.

Prima, 220 Binden Fazla MR Kullanılarak Eğitildi

Prima, radyolojinin dijitalleşmeye başladığı dönemden bu yana biriken 220 binden fazla MR ve 5,6 milyon görüntü sekansı üzerinde eğitildi. Bu veri ölçeği, sistemi yalnızca belirli görevler için optimize edilmiş dar kapsamlı yapay zekâlardan ayırıyor.

Prima, bir “görsel-dil modeli” (vision language model) olarak çalışıyor. Yani yalnızca görüntüleri değil, aynı anda metin verilerini de işleyebiliyor. Hastanın tıbbi geçmişi, doktorun görüntüleme talep nedeni ve MR’daki tüm sekanslar birlikte değerlendirilerek bütüncül bir analiz yapılıyor.

Bu alanda daha önce test edilen yapay zekâlar genellikle belirli bir hastalığa odaklanan ve manuel olarak seçilmiş veri setleriyle eğitilen sistemlerdi. Prima ise farklı lezyon türlerini kapsayan 52 radyolojik tanıda performans gösterebiliyor. Yaklaşık 30 bin MR görüntüsü üzerinde bir yıl boyunca yapılan testlerde sistem, hastalık olan vakalarla sağlıklı olanları ayırt etmede ortalama yüzde 92 başarı oranına ulaştı ve bu alandaki mevcut gelişmiş yapay zekâ modellerinden çok daha iyi performans gösterdi.

Prima'nın dikkat çeken yönlerinden biri de yalnızca tanı koymakla kalmayıp iş akışını optimize edebilmesi. Örneğin beyin kanaması ya da inme gibi acil müdahale gerektiren durumlarda ilgili sağlık ekiplerini otomatik olarak uyarabiliyor ve hangi alt uzmanlık alanındaki hekimin bilgilendirilmesi gerektiğini belirleyebiliyor. Bu da özellikle zamanın hayati önem taşıdığı vakalarda sonuçların daha hızlı alınmasına katkı sağlayabilir.

Araştırmacılar, doğruluğun beyin MR’ı yorumlamada temel kriter olduğunu vurgularken, hızlı geri dönüş sürelerinin de hasta sonuçlarını doğrudan etkilediğine dikkat çekiyor. Dünya genelinde her yıl milyonlarca MR çekimi yapıldığı için oluşan iş yükü radyoloji hizmetlerinin kapasitesini aşmış durumda. Bazı sağlık merkezlerinde sonuçların çıkması günler, hatta haftalar sürebiliyor. Prime ve benzeri yapay zekâların ortaya çıkması, bu noktada radyaloji uzmanlarının işini fazlasıyla kolaylaştırabilir

Prima’nın geliştirici ekibi, ilerleyen aşamada elektronik sağlık kayıtlarının da modele entegre edilmesini planlıyor. Böylece klinik bağlamın daha güçlü şekilde analize dâhil edilmesi ve tanısal doğruluğun daha da artırılması hedefleniyor.