Bu elbise canlı mantardan yapıldı ve kendi kendini onarabiliyor

Metin Akpınar

Teknoloji Editörü

Bu elbise canlı mantardan yapıldı ve kendi kendini onarabiliyor — Çin'deki araştırmacılar, **canlı miselyumdan** (mantar kök ağı) üretilen ve kendi kendini yenileyebilen bir **tekstil malzemesi** geliştirdi. Yüzeyini temiz tutabilen, belirli ölçüde kendi **kendini onarabilen** ve farklı mantar ya da maya türleri eklenerek renk veya **UV koruması** gibi yeni özellikler kazanabilen bu malzeme gelecekte moda ve mimarlık alanında önemli kullanım alanları bulabilir.

Canlı organizmalarla çalışan yeni nesil malzeme

Çin'deki Shenzhen İleri Teknoloji Enstitüleri araştırmacılarının geliştirdiği malzeme, Mühendislik ürünü canlı malzemeler (Engineered Living Materials - ELM) sınıfına giriyor. Bu tür malzemeler, üretim tamamlandıktan sonra da biyolojik olarak aktif kalabilen canlı organizmalar üzerine inşa ediliyor.

İhtiyaca göre yeni özellikler kazanabiliyor

Araştırma ekibi geliştirdikleri sistemi "programlanabilir mantar platformu" olarak tanımlıyor. Bu yaklaşımda miselyum tabakası temel yapı görevini üstlenirken farklı mantar veya maya türleri eklenerek malzemeye yeni biyolojik özellikler kazandırılabiliyor.

Bu sayede renk, UV koruması ve gelecekte farklı fonksiyonlar aynı temel malzemeye modüler şekilde eklenebiliyor. Araştırmacılar bu yapının, mühendislik ürünü canlı malzemelerin hedeflediği çevresine uyum sağlayabilme, kontrollü işlev kazanma ve kendi kendini onarma özelliklerine önemli ölçüde yaklaştığını belirtiyor.

Malzemenin en dikkat çekici özelliği ise kendini yenileyebilmesi. İhtiyaç duyulduğunda patates suyundan hazırlanan besin çözeltisi uygulanarak uyku durumundaki mantarın yeniden aktif hale gelmesi sağlanıyor. Bu işlem sonrasında miselyum yeni mantar iplikleri oluşturarak yüzeyi tazeliyor. Ayrıca malzeme hidrofobik yapısı sayesinde doğal olarak kendi kendini temizleme özelliğine de sahip.

Prototip elbise de üretildi

Elbisenin bazı bölümlerinde, bira mayasıyla birlikte yetiştirilen malzeme kullanılarak kalıcı mavi renk elde edildi. Araştırma ekibinin lideri Ke Li, geliştirilen tekstilin şu aşamada konsept moda tasarımları, aksesuarlar, dekoratif tekstil yüzeyleri, sergi çalışmaları ve biyolojik olarak parçalanabilen ambalajlar için uygun olduğunu ifade ediyor.

Ancak Li'ye göre bu teknolojinin günlük kıyafetlerde veya kalıcı mimari uygulamalarda kullanılabilmesi için dayanıklılık, nem direnci, güvenlik ve seri üretim tutarlılığı gibi alanlarda daha fazla geliştirme yapılması gerekiyor. Bu nedenle malzeme henüz ticari giyim ürünleri için hazır değil.