Son Aramalarınız TEMİZLE
    Genel Hızlı Tercihler Sıfırla
    Header'ı Tuttur
    Header'da Teknoloji Gündemi
    Anasayfa
    Büyük Slayt ve Popüler Haberler
    Döşeme Stili Ana Akış
    Kaydırarak Daha Fazla İçerik Yükle
    İçerikleri Yeni Sekmede Aç
    Detay Sayfaları
    Kaydırarak Sonraki Habere Geçiş
    Renk Seçenekleri
    Gece Modu (Koyu Tema)
    Sadece Videolar için Gece Modu
    Haber Gir indirim kodu
    Anlık Bildirim

    İnsanın evrim yolculuğu-1: İnsanlardan önce ne vardı?

    Bu yazıda insan olmanın ne anlama geldiğini ve insanlığın geçmişini temel hatlarıyla ele alacağız. Ayrıca insan türlerini işleyeceğimiz bir devam yazısı da olacak.
    04 Aralık 2018, 18:30 (Güncellendi, 17 Kasım, 23:03)
    13,2b
    1
    356
    Diğer Bilim ve Teknoloji
    Yazar
    76

    Bizler, cins adı "insan" olan canlılarız. Fakat bizden önce yaşamış, bir kısmı bizim doğrudan atamız olan, bir kısmı da akrabamız olan farklı türler de mevcuttu. Günümüzde sadece tek insan türü hayatta. Bu yazıda nesli tükenen ata ve akrabalarımızın bir kısmını anacağız.

    Zamanda geriye gitme vakti! Aklınıza anne veya babanızı getirin. Sonra onun anne-babasını. Atalarınızı böyle geriye doğru takip etmeye devam edin. Ta ki 7 milyon yıl öncesine kadar. Fosil buluntuları, iki ayağı üzerinde yürüyebilen en eski primatın, yaklaşık 7 milyon yıl önce yaşadığını bizlere gösteriyor. Yeni yapılacak çalışmalar, bu tarihi elbette daha da geriye çekebilir.

     
    Çad'da ele geçen yaklaşık 7 milyon yıllık fosil kafatasının bir kalıbı - Sahelanthropus tchadensis (Görsel: Vikipedi)

    Bahsettiğimiz zaman dilimi, Geç Miyosen adı verilen bir döneme denk geliyor. Afrika kıtasında, Çad'ın Djurab Çölü'nde bir grup antropolog kazı yapıyor. Bu sırada bir kafatası buluyorlar. Kafatasının alt kısmında, boyunla bağlantı yapan foramen magnum adında bir delik vardır. Bu deliğin konumu, eğer orta kısma daha yakınsa, canlı çok yüksek olasılıkla iki ayağı üzerinde yürüyordur. Bu fosilde de durum aynen böyleydi. Üstelik dişlerde, iki ayağı üzerinde yürüyen primatlarda görülen ve "apical aşınma" olarak bilinen aşınma mevcuttu. Dört ayaklı maymunların çoğunda köpek dişleri, iki ayaklılara kıyasla çok uzun olduğu için, yiyecekleri çiğneme sırasındaki çene hareketleri de farklı oluyor. Bu yüzden onların dişlerinde daha farklı aşınmalar meydana geliyor.

    Soldan sağa: Şempanze, günümüz insanı ve Sahelanthropus'un "foramen magnum"larının kıyaslanması (Görsel: Nature)

    Eldeki veriler, Toumai (yaşam umudu) takma adı verilen bu fosilin, iki ayaklı bir türe ait olduğunu gösteriyor. Türün bilimsel adı ise Sahelanthropus tchadensis. Bizim eski dostlarımızdan sadece biri. O tarihlerde henüz dünya üzerinde Homo (insan) denilen cinse ait canlılar evrimleşmemişti. Yani insanın, insan olmayan akrabalarına bakıyoruz. Onlara kısaca insansı diyebilirsiniz. Bu noktada insan olmanın hangi etkenlere bağlı olduğuna değinebiliriz. Bir canlıya "insan" diyebilmemiz için şu üç ölçütü karşılaması yeterlidir: taksonomide primat takımına mensup olmak, iki ayak üzerinde (dik) yürümek ve alet yapıp kullanmak. Alet yapımına yönelik eldeki en eski kanıtlar, yaklaşık 3,3 milyon yıl öncesini gösteriyor. Bu kez Kenya'daki Turkana Gölü yakınlarındayız. Bu aletleri hangi türün ürettiğini henüz bilmiyoruz.

    Bulunabilen en eski taş aletler yaklaşık 3,3 milyon yıllıktır - Turkana Gölü yakınları, Lomekwi bölgesi (Görsel: BBC)
     

    İnsansı akrabalarımıza geri dönecek olursak, yaklaşık 6 milyon yıl evvel, Kenya'nın Tugen Tepeleri'nden ele geçen Orrorin tugenensis adlı türe rastlıyoruz. Onu, 5 küsür milyon yıllık Ardipithecus kadabba ve 4,4 milyon yıllık Ardipithecus ramidus türleri takip ediyor. Buraya kadar olan türlerin hepsi, iki ayaklı insansıların öncül örnekleridir. Ağaç yaşamı devam ederken yerde/toprakta da aktiftiler. Peki ne oldu da bu canlılar iki ayakları üzerinde yürümeye başladı? Elbette bunun için önce anatomik olarak hazır durumda olmalısınız. Yani genetik bazı değişimler (mutasyon) birikerek, bedeninizde bazı değişimler meydana getirmeli. Üstelik bunlar canlıya fayda sağlamalı ki doğal seçilim adı verilen süreçte, "seçilebilsin". Bu durum, ilk iki ayaklı primatların, çevrelerine olan uyum yeteneklerine katkı sağlamış olmalı. Peki nedir onlar? İki ayak üzerinde yürümek, daha geniş bir görüş açısı elde etmek demektir. Etrafınızda sık çalılıklar olsa bile onları aşabilirsiniz ve avcıları daha erken fark edebilirsiniz. Yakıcı Afrika sıcağında Güneş ışınları, bedeninizin daha ufak bir bölümüne etki eder. Üstelik iki ayağınızın üzerindeyken elleriniz serbest kalır. Bu da henüz alet yapamıyor olsanız bile, halihazırdaki materyalleri daha etkin kullanmanıza izin verir. Taş toplayabilir, onu bir kolunuzda biriktirip diğeriyle fırlatabilirsiniz mesela. Aynı şekilde bir elinizle yavrunuzu taşırken diğer elinizle yiyecek götürebilirsiniz.

    Artık Australopithecus denilen cinse bakma zamanı! Bu cinse ait 6 adet tür biliniyor. İki ayaklılığa (bipedalizm) yönelik uyum sürüyor. Omurganın şekli halen tam olarak insanlardaki gibi değil ve kollar bacaklardan daha uzun. Böylece yürürlerken biraz öne eğik görünüyorlar. Bizim kadar dik değiller. Ayak başparmakları, diğer parmaklardan görece ayrık. Adeta bizim el parmaklarımız gibi. Böyle bir ayakla, hâlâ dalları kavramak mümkün. Yani ağaç yaşamı adaptasyonları henüz bedenlerinden silinmemiş. Australopithecus bireylerinin Tanzanya'da bıraktığı yaklaşık 4 milyon yıllık ayak izlerini görmek için buraya tıklayabilirsiniz. Australopithecuslar, nispeten narin yapılı canlılar. Onların bir de kaba yapılı olan bir kolu var ve Paranthropus cins adıyla biliniyorlar. Bu cinse mensup 3 tane tür tanımlanmış. Kaba yapılıların nesli tükense de narin yapılı Australopitekler, Homo adındaki cinse evrilerek günümüze kadar geldiler...

    [bkzdh=103879] 



    Bu haberi, mobil uygulamamızı kullanarak indirip,
    istediğiniz zaman (çevrim dışı bile) okuyabilirsiniz:
    DH Android Uygulamasını İndir DH iOS Uygulamasını İndir
    ANLIK GÖRÜNTÜLEMELER
    1 Kişi Okuyor (0 Üye, 1 Misafir) 1 Masaüstü

    GENEL İSTATİSTİKLER
    13152 kez okundu.
    91 kişi, toplam 114 yorum yazdı.

    HABERİN ETİKETLERİ
    evrim, jeoloji ve
    Sorgu:
    Önceki ve Sonraki İçerikler
    Daha Yeniler 3 yıl Fortnite yapımcısı Epic Games'den Steam’e rakip dijital oyun mağazası 3 yıl Pixel 3 ve 3 XL büyük bir güncelleme aldı 3 yıl Google profilinize göre arama sonuçlarını değiştiriyor olabilir 3 yıl Tesla'dan Model Y ile ilgili önemli açıklama 3 yıl NASA şimdi de asteroite ulaştı: İşte OSIRIS-REx uzay aracının görevi 3 yıl OnePlus 6T mercek altında: Çok hızlı, daha iddialı 3 yıl Ekrana gömülü ön kameraya sahip Lenovo Z5s, 6 Aralık'ta geliyor 3 yıl Valeroa iki günde kırıldı 3 yıl Otomobil satışlarındaki kötü gidişat devam ediyor 3 yıl Elektrikli Hyundai Kona'nın menzili yanlış ölçülmüş: İşte yeni değerler 3 yıl Yeni nesil Galaxy Watch ekrana gömülü parmak izi sensörü ile gelebilir 3 yıl Seagate 16TB kapasiteli disklerin testlerine başladı 3 yıl AMD Athlon 200GE hız aşırtılabiliyor 3 yıl Türk Telekom, AKK’yi kaldırıyor 3 yıl Kansere karşı “fazerli” mücadele 3 yıl Microsoft PowerPoint'e canlı altyazı ve açıklama özelliği geliyor 3 yıl 2018 Los Angeles Otomobil Fuarı'nda sergilenen ilgi çekici otomobiller [Galeri] 3 yıl Uluslararası Uzay İstasyonu’nun yeni mürettebatıyla tanışın: Yapay zekâ CIMON 3 yıl Saç ekimi sonrası 12. gün | Ekilenler uzuyor 3 yıl Grammy adayları Apple Music üzerinden açıklanacak 3 yıl GÖRÜNTÜLENEN İnsanın evrim yolculuğu-1: İnsanlardan önce ne vardı? Sonraki Microsoft havlu attı: Edge yerine Chrome tabanlı yeni bir tarayıcı geliyor 3 yıl Samsung, Galaxy A8 Star'ın portre modunun tanıtımında stok fotoğraf kullandı 3 yıl Mitsubishi Electric yeni bir mobil haritalama sistemi geliştirdi 3 yıl Tumblr yetişkin içeriği yasaklayacağını açıkladı 3 yıl Türkçe seslendirmeli Command & Conquer: Rivals indirmeye sunuldu 3 yıl Türk Telekom, AKN ve AKK'yı kaldıracak mı? Sınırsız internet mümkün mü? 3 yıl Apple 5G destekli iPhone'u 2020'ye kadar piyasaya sürmeyecek 3 yıl Hakan: Muhafız dizisinin ikinci sezonu onaylandı 3 yıl NVIDIA, yapay zekâ sayesinde interaktif bir dünya yarattı 3 yıl Captain Marvel filminin yeni fragmanı yayımlandı 3 yıl Volkswagen'in uygun fiyatlı elektrikli otomobili aslında tanıdık bir model olacak 3 yıl Delikli ekrana sahip Huawei Nova 4'ün lansman tarihi açıklandı 3 yıl Quora 100 milyon kullanıcının bilgilerini sızdırdı 3 yıl Yılın üçüncü çeyreğinde giyilebilir cihaz pazarının lideri Xiaomi 3 yıl Apple ve Qualcomm kozlarını mahkemede paylaşacak 3 yıl Tron yeni bir uygulama geliştirme yarışması duyurdu 3 yıl App Store, Apple Music ve iTunes platformlarında yılın en iyileri belli oldu 3 yıl Facebook ve MIT, 4 milyar insana açık adres tanımlayacak yapay zeka geliştiriyor 3 yıl Samsung Galaxy S10 Plus'ın tasarımı açığa çıktı 3 yıl Nvidia Titan RTX duyuruldu: İşte özellikleri ve fiyatı Daha Eskiler
    Yeni Haber
    şimdi
    Geri Bildirim