AB’nin “Made in EU” hamlesi: Türkiye için fırsat mı, darbe mi?

Yusuf Akbaş

Teknoloji Editörü

AB’nin “Made in EU” hamlesi: Türkiye için fırsat mı, darbe mi? — Çin’in son yıllarda hız kazanan teknolojik ve endüstriyel atılımları, Avrupa’da başta otomotiv, güneş panelleri, batarya ve tüketici elektroniği olmak üzere birçok üretim alanında kriz yaşanıyor. Özellikle Çin menşeli elektrikli otomobillerin hızla pazar payı kazanması, Avrupa Birliği ülkelerini yeni önlemler almaya yöneltti.

Bu kapsamda Avrupa Birliği ülkeleri, “Made in Europe” (veya “Made in EU”) adı verilen yeni bir düzenleme üzerinde çalışıyor. Amaç, Avrupa’da üretimi teşvik etmek ve Çin’e olan bağımlılığı azaltmak. Bunu yaparken Avrupa Birliği'ne dahil olmayan ancak Avrupa'nın en büyük ticari ortaklarından biri olan Türkiye'nin Made in Europe'a dahil edilip edilmeyeceği bilinmiyor. Türkiye'nin dahil edilmediği senaryoda ülkemize ciddi olumsuz etkileri olabilir.

Made in Europe nedir?

Fransa ve Almanya bu planı destekliyor

Avrupa Birliği ülkeleri “Made in Europe” için farklı görüşlere sahip. Fransa’nın başını çektiği bu plana, uzun süredir Almanya, Çekya ve Baltık ülkeleri karşı çıkıyordu. Çinli otomobillerin pazarı ele geçirmesinin ardından Almanya da Made in Europe planını destekleme kararı aldı. Çekya, “Made in Europe” planının her zaman “son çare” olarak görülmesi gerektiğini, böyle bir düzenlemenin girişimciliğe darbe vurmanın yanı sıra ticaret anlaşmalarını da ihlal edebileceğini belirtti. Made in Europe planına dair görüşmeler 28 Ocak 2026 tarihine ertelendi.

Türkiye Made in Europe’a dahil mi?

Made in Europe’a Türkiye’nin dahil edilip edilmeyeceği konusunda henüz bir karara varılmadı. Ticaret Bakan Yardımcısı Mustafa Tuzcu, konuyla ilgili açıklamasında şunları söyledi:

“AB’nin ‘Made in Europe’ gibi girişimlerin uluslararası ticaret kurallarına uyumu konusunda sorunlar var. Bu önlemlerin Türk sanayisi ile AB üzerinde de olumsuz etkileri olur. AB’nin bizi bir ortak olarak görmesini bekliyoruz. Türkiye’nin güçlü üretim kapasitesinin, savunma da dahil tüm alanlarda AB’nin ekonomik dayanıklılığını artıracağına inanıyoruz.”

Türkiye, otomotiv sektörü başta olmak üzere pek çok alanda Avrupa Birliği’nin en büyük ticari ortaklarından biri. Türkiye ve Avrupa Birliği arasında Gümrük Birliği anlaşması bulunuyor. Bu sayede her iki taraf arasında herhangi bir gümrük kısıtlaması olmaksızın ticaret yapılabiliyor. Toyota, Renault, Ford, Hyundai, Fiat gibi otomobil markalarının Türkiye’de ürettiği otomobiller Avrupa’da ek yükümlülük olmadan satılıyor.

BYD’nin bekleyişi sürüyor

BYD’nin Türkiye’de fabrika yatırımı konusunda henüz somut adım atmamasının arkasında da bu belirsizlik olduğu değerlendiriliyor. Buna karşın şirket, AB üyesi Macaristan’da kurduğu fabrikada seri üretim hazırlıklarını sürdürüyor. Macaristan’daki tesisin 2026’da üretime başlaması beklenirken, Türkiye’de henüz bir çivi dahi çakılmadı.

Togg ve yerli otobüs firmalarına Avrupa engeli

Türkiye’nin Made in EU kapsamı dışında bırakılması halinde, Türkiye’de üretilen otomobil, otobüs ve minibüsler Avrupa’daki vergi indirimleri ve kamu ihalelerinin dışında kalacak. Bu araçların Made in EU etiketi alabilmesi için üretimin en az yüzde 70’inin Avrupa’da yapılması gerekecek.

Made in EU’ya Türkiye dahil edilirse Türkiye’de otomobil üretimi büyüyecek

AB’nin Made in Europe planına Türkiye’yi stratejik ve ticari bir ortak olarak dahil etmesi veya geçiş süreci tanıması halinde ise tablo tamamen değişebilir.

Bu senaryoda:

Togg ve Karsan gibi yerli markaların Avrupa’daki pazar payı artar,
Hyundai, Renault, BYD ve Chery gibi markalar Türkiye’deki üretim kapasitesini büyütür,
Otomotiv yan sanayi ve yerli tedarikçiler Avrupa’ya daha fazla ihracat yapar,
Türkiye, Avrupa’nın üretim merkezi konumunu daha da güçlendirir.

Özetle AB’nin “Made in Europe / Made in EU” planı Türkiye açısından kritik bir dönüm noktası niteliğinde. Avrupa Birliği, Çin’i sistem dışına itmeye çalışırken ya Türkiye’yi de bu sürecin dışında bırakacak ya da Türkiye’yi dahil ederek en güçlü ticari ortaklarından biriyle yoluna devam edecek.
Türkiye’nin dahil edildiği senaryoda büyük bir sanayi ve ihracat fırsatı, dışarıda kaldığı senaryoda ise ciddi bir pazar kaybı söz konusu. 2026 yılı, bu kararın netleşmesi açısından belirleyici olacak. Önümüzdeki aylarda bu planların detaylandırılması ve karar alınması bekleniyor.