Son Aramalarınız TEMİZLE
    Genel Hızlı Tercihler Sıfırla
    Header'ı Tuttur
    Header'da Teknoloji Gündemi
    Anasayfa
    Büyük Slayt ve Popüler Haberler
    Döşeme Stili Ana Akış
    Kaydırarak Daha Fazla İçerik Yükle
    İçerikleri Yeni Sekmede Aç
    Detay Sayfaları
    Kaydırarak Sonraki Habere Geçiş
    Renk Seçenekleri
    Gece Modu (Koyu Tema)
    Sadece Videolar için Gece Modu
    Haber Gir indirim kodu
    Anlık Bildirim

    Koronavirüs için geliştirilen tüm aşıların avantajları ve dezavantajları neler?

    Tüm dünyayı etkisi altına alan Covid salgını sebebiyle dünyada aşı geliştirme çalışmaları hız kazandı. Aşı türlerinin etki mekanizmalarına, avantajlarına ve dezavantajlarına yakından bakıyoruz.
    03 Aralık 2020, 20:00 (6 ay)
    5,4b
    1
    24
    Diğer Bilim ve Teknoloji
    Bilim, sanat, horoloji yazarı
    20

    Dünya’yı etkisi altına alan koronavirüs salgını sonrasında birçok ülke ve kuruluş aşı üretim çalışmalarına başlamış ve Düya Sağlık Örgütü’nün açıklamalarına göre dünya genelinde 180 farklı aşı geliştirilmişti.

    Her bir aşının immün sistemi (bağışıklık sistemi) uyarma ve SARS-CoV-2’ye (Covid-19 etkeni) karşı immün yanıtı (bağışıklık yanıtı) oluşturma mekanizması farklılık gösterebiliyor.

    Aşı üretiminde kullanılan teknolojiler 5 farklı ana alana ayrılmakla birlikte bu uygulamaların bazıları oldukça uzun zamandır kullanılan güvenli ve denetlenebilir yöntemleri oluştururken bazıları ise oldukça yeni olmakla birlikte ticari olarak daha önceden insanlar üzerinde denenmemiş yöntemleri oluşturuyor. Bu yazımda sizlere aşı tiplerini ve bunların avantajlarıyla dezavantajlarını aktaracağız.

    DNA/RNA temelli aşıları

    DNA ve RNA aşıları bünyesinde laboratuvar ortamında üretilmiş genetik materyallere ait fragmanlar ( küçük parça ) içermekle birlikte bu fragmanlar virüs belirli bölgesine ait genetik kod barındırıyor ( Spike proteini vb. ). Aşı enjekte edildikten sonra antijene ( burada kastedilen virüse ait genetik kod ) karşı immün yanıt ( bağışıklık yanıtı ) gelişiyor ve virüsle gerçekten karşılaşma durumunda immün yanıt çok daha hızlı ve güçlü bir şekilde devreye giriyor.

    Avantajları:

    1.  Genetik dizilim sayesinde aşılar son derece hızlı bir biçimde planlanabilir.
    2. Aşılar son derece kolay bir biçimde üretilip ucuza mal edilebilir.
    3. DNA ile RNA fragmanları Covid-19 enfeksiyonuna neden olmaz.

    Dezavantajları:

    1. Ağustos 2016 dahil olmak üzere bahsi geçen aşıların insanlarda medikal amaçla kullanımı Amerika Birleşik Devletleri’nde ve FDA kurumundan onay almadı. ( Bu durumda 2 istisna mevcut : West Nile Virüs adı verilen virüse karşı geliştirilen bir aşının atlarda kullanılması onaylanmakla birlikte köpeklerde melanoma aşısı onaylandı. )
    2. Aşılar virüsün kısıtlı parçalarını ihtiva ettikleri için immün yanıtın görece olarak zayıf uyarılmasına neden olabilir bu sebeple aşıların birden fazla dozda yapılması gerekebilir.
    3. Teorik olmakla birlikte aşının ihtiva ettiği DNA’nın organizmanın genomuna entegre olabilmesi muhtemel.

    Moderna ve US National Institute of Allergy and Infectious Diseases kurumu tarafından geliştirilen mRNA-1273 kod adlı RNA aşısı, virüsün genetik diziliminin gösterilmesinden 2 ay sonra klinik testlere alındı.

    Virüs vektör aşıları

    Bahsi geçen aşılar zayıflatılmış ve kendi başına hastalığa neden olamayacak virüsleri ihtiva etmekle birlikte vücuda giren antijen yükü sebebiyle immün yanıt oldukça güçlü bir biçimde uyarılıyor ve bu durum da immün cevabı ( bağışıklık yanıtı ) güçlü kılıyor.

    Viral vektörel aşıların vaksinya virüs ( çiçek hastalığından korunmak amacıyla aşı olarak kullanılan virüstür, gerçek çiçek etkeni ise variola vera ya da diğer isimleriyle Variola major ve Variola minör’e ait iki genel varyanttır. Literatürde Variola alastrim... vb. gibi çeşitli varyantlar da bulunmaktadır. ) ile adenovirüs için üretilmiş ve kullanılan formları mevcuttur.

    Avantajları:

    1. Aşılanma sonucunda hedeflenen hücrelere son derece spesifik (özgül) antijen sunumu gerçekleşir.
    2. Tek bir doz ile uzun dönem boyunca koruma sağlanabiliyor.

    Dezavantajları:

    1. Aşı yapılacak olan kişiler zaten aşıda bulunan virüse karşı immüniteye ( bağışıklığa ) sahip olabiliyor bu sebeple aşının etkinliği azalabiliyor yani diğer bir deyişle immün yanıt antijenden ziyade virüsün kendisine karşı gelişebiliyor.
    2. Viral vektörel aşıların maliyeti göreli olarak daha fazla olabiliyor.

    Şu anda University of Oxford ile AstraZeneca’nın geliştirdiği AZD1222 kod adlı aşının faz 3 denemelerini başarıyla tamamlaması halinde Avustralya hükümeti tarafından Covid 19 için kullanılacağı belirtiliyor. (Bahsi geçen aşı şempanzelerden elde edilen modifiye adenovirüs vektörü ihtiva ediyor.)

    İnaktive aşılar

    İnaktive aşılar uzun yıllardır güvenilen ve kullanılan aşı yöntemlerini oluşturuyor. Şu anda rütünde poliovirüs ve çeşitli grip etkenleri için aşı üretimi devam etmekle birlikte inaktive aşılar ısı, kimyasallar veya radyasyonla muamele edilmiş virüsler içeriyor bu sebeple virüsler çoğalamıyor ancak antijenik yapılarını koruyabildikleri için halen daha immün yanıta neden olabiliyor.

    Avantajları:

    1. Bilinen, uygulanan ve yaygın kullanılan bir yöntem olduğu için güvenilir kabul edilir.
    2. HIV, kanser, organ replantasyonu (organ nakli) vb. sebeplerle bağışıklı sistemi zayıf kişilerde de kullanılabilir.

    Dezavantajları:

    1. Düşük immünojeniteye (İmmünojeniklik, maddenin bir insan veya hayvan yaşam formunda bir bağışıklık sistemi tepkisini tetiklemesine izin veren bir maddenin sahip olduğu özelliklerin ölçümüdür.) sahip olduğu için birden fazla aşılama gerekiyor.

    Çin hükümeti Sinovac Biotech tarafından geliştirilen aşının sınırlı kullanım şartıyla kullanılması için acil durum onayı verdi.

    Canlı aşılar

    Canlı aşılar bilinen en başarılı aşılama yöntemlerinden birisini oluşturmakla birlikte halen polio ( çocuk felci, etken poliovirüs ) ile measles ( kızamık, etken measles virüs ) için kullanılıyor. Aşı, laboratuvar ortamında zayıflatılmış canlı virüsler ihtiva etmekle birlikte virüsler hastalığa sebep olmuyor. Aşılanma gerçekleştikten sonra virüsler organizmada çoğalıyor ve immün yanıt oldukça mükemmel bir biçimde oluşuyor.

    Avantajları:

    1. Aşılanma aynı enfeksiyonu geçirmek kadar güçlü bir immüniteye sebep oluyor ve bu durum da etkin koruma sağlıyor.
    2. Belirli prosedürleri takiben oldukça fazla miktarda aşı olduka uygun maliyetle üretilebiliyor.
    3. İmmün sistemi ( bağışıklık sistemi ) uyarmak için adjuvanlara ( ek molekül ) ihtiyaç duymadan bağışıklama sağlıyor.

    Dezavantajları:

    1. Oldukça düşük oranlarda olmakla birlikte enfeksiyonun kendisine sebep olabilir.
    2. İmmün sistemi zayıf olan hastalara ve gebelere uygulanması sakıncalıdır.
    3. Soğuk ortamda saklama gerektirir, bu durum da ek maliyete sebep olur ve çeşitli uygulamaların yapılmasını zorunlu kılar.
    4. Şu anda geliştirilen çeşitli canlı aşılar Covid-19 için aday durumunda bulunmakla birlikte Griffith University kurumu araştırmacıları bu gruba dahil Covid-19 aşısı geliştirdi.

    Protein subunit aşılar protein parçaları ihtiva eden)

    Protein subunit aşılar virüsün kendisini değil, virüsün immün yanıtı tetikleyecek virüse ait protein parçalarını ihtiva ediyor. Bu gruba örnek olarak Hepatit B aşısı verilebilir.

    Avantajları:

    1. Canlı parça içermedikleri için genel olarak güvenli kabul edilir.
    2. İmmün sistemi zayıf kişilerde kullanılabilir.

    Dezavantajları:

    1. İmmün yanıtı en iyi uyaran protein antijenlerini araştırılması ve geliştirilmesi gerekir.
    2. İmmün sistemi zayıf olarak uyarabilirler ve bu sebeple çoklu dozlarda veya immün sistemi uyaracak adjuvanlarla ( ek madde ) verilmeleri gerekibilir.

    Şu anda The University of Queensland kurumu bu gruba ait Covid-19 aşısı geliştirmekle birlikte aşı faz 3 denemelerinde başarılı olursa Avustralya’nın kullanmak istediği 2 aşıdan 2.’sini oluşturuyor. İlk aşıyı yukarıda bulabilirsiniz.



    Kaynakça https://theconversation.com/from-adenoviruses-to-rna-the-pros-and-cons-of-different-covid-vaccine-technologies-145454 https://www.news-medical.net/health/What-is-a-DNA-based-vaccine.aspx
    Bu haberi, mobil uygulamamızı kullanarak indirip,
    istediğiniz zaman (çevrim dışı bile) okuyabilirsiniz:
    DH Android Uygulamasını İndir DH iOS Uygulamasını İndir
    ANLIK GÖRÜNTÜLEMELER
    1 Kişi Okuyor (0 Üye, 1 Misafir) 1 Masaüstü

    GENEL İSTATİSTİKLER
    5423 kez okundu.
    14 kişi, toplam 16 yorum yazdı.

    HABERİN ETİKETLERİ
    bilim, bilimsel ve
    Sorgu:
    Önceki ve Sonraki İçerikler
    Daha Yeniler 6 ay Razer Tomahawk modüler bilgisayarı satışa çıkıyor 6 ay Acun Ilıcalı'nın Netflix’e rakip platformu Exxen'in yayın tarihi açıklandı 6 ay Yeni egzoz denetim sistemi "EGEDES" 2021'de Türkiye genelinde uygulanacak 6 ay Ay yüzeyine iniş yapan Chang’e 5, uydumuzun 119 megapiksellik panoramik fotoğrafını yakaladı 6 ay Bilim kurgu gerilim oyunu The Complex, iOS ve Android cihazlar için çıktı 6 ay Samsung parmak hareketinizle kablosuz şarj üretecek 6 ay Razer Hammerhead True Wireless Pro kulaklıkları tanıtıldı 6 ay Netflix’in yeni Türk filmi "9 Kere Leyla" yayınlandı 6 ay The Binding of Isaac'in öncesini anlatan "The Legend of Bum-bo" Android cihazlar için çıktı 6 ay Game of Thrones'un öncesini anlatacak diziden konsept tasarımlar paylaşıldı; çekimler 2021'de başlıyor 6 ay Ay toprağı toplayan Chang'e 5 tekrar yörüngeye çıktı: İşte o anlar (VİDEO) 6 ay 3 aylık Game Pass aboneliği 1 dolar oldu: Sadece Türkiye'de geçerli değil! 6 ay Vikings dizisinin final sezonu için yeni bir fragman yayınlandı 6 ay Fortnite sezon 5 Türkçe seslendirme ve Mandalorian görünümü ile geldi 6 ay The Matrix 4, Dune, The Suicide Squad ve daha fazlası vizyon gününde internette de yayınlanacak 6 ay Cyberpunk 2077'nin Türkiye'de erişime açılacağı saat belli oldu 6 ay Wacom sanal gerçeklik kalemini duyurdu 6 ay Amazon'un Yüzüklerin Efendisi dizisine 20 yeni oyuncu katıldı 6 ay Nvidia: Stok sıkıntısında tek sorun GPU değil 6 ay FromSoftware ve George R.R. Martin'in oyunu Elden Ring, 2021 yılında çıkabilir 6 ay GÖRÜNTÜLENEN Koronavirüs için geliştirilen tüm aşıların avantajları ve dezavantajları neler? Sonraki Vaka sayıları durdurulamıyor: Bugün 187 kişi hayatını kaybetti 6 ay 5 GHz’deki Rocket Lake işlemcisi tek çekirdekte Ryzen 7 5800X ile eşleşiyor 6 ay Epic Games'in haftalık ücretsiz oyunu erişime açıldı; haftaya toplam 150 TL değerinde iki oyun ücretsiz olacak 6 ay Hikaye odaklı olan ve fizik tabanlı bulmacalara sahip olan Puzzling Peaks EXE, mobil cihazlar için yayınlandı 6 ay RISC-V mimarisi sadece 1 watt güç ile 5GHz seviyesini geçti 6 ay LG’nin iddialı televizyonu testte l 65” NanoCell Smart TV! (Tablo gibi Akıllı Televizyon!) 6 ay Bulmaca oyunu Delta0, mobil cihazlar için ücretsiz bir şekilde yayınlandı 6 ay Kolay yükseltme için Lexar 2.5 inç SSD sürücüsü tanıtıldı 6 ay Google Haritalar'a rakip Petal Haritalar artık Huawei AppGallery'den indirilebiliyor 6 ay İmmünoterapi uygulamalarında T hücrelerine destek olabilecek antineoplastik ilaç mekanizması geliştirildi 6 ay TBMM Dijital Mecralar Komisyonu ilk kez toplandı 6 ay Psikoteknik test raporu ticari araç sürücüleri için zorunlu hale geliyor 6 ay Hawkeye dizisinden ilk görüntüler paylaşıldı 6 ay Visa gelecek yıl kripto para ödemelerini kabul edecek 6 ay 2021 Ducati Monster tanıtıldı: Daha güçlü, daha hafif 6 ay FIFA 21'in PS5 ve Xbox Series için hazırlanan özel sürümü yayınlandı 6 ay Samsung Galaxy Buds Pro'nun ilk görüntüleri yayınlandı 6 ay Intel'in yeni ekran kartını kullandık | AMD ve Nvidia'ya rakip oluyor 6 ay Yılan toksinlerine karşı genel antidot geliştirildi 6 ay Sosyal medya devlerine 30’ar milyon TL’lik ikinci ceza kesildi Daha Eskiler
    Yeni Haber
    şimdi
    Geri Bildirim