İnce Satırlar
Liste Modu
Döşeme Modu
Sade Döşeme Modu
Blog Modu
Yapay zekadan bahsederken ilgi GPU’lar, veri merkezleri, bellek krizi, LLM'ler, hayatı kolaylaştıran yeni araçlar üzerinde olsa da aslında arka planda önemi her geçen gün daha da kritik bir hale gelen kritik bir bileşen söz konusu. Tüm bu iletişim sağlayacak olan ağ alt yapısı çok konuşulmasa da AI sadece basit bir hesaplama problemi demek değil. Ayn zamanda devasa bir veri hareketi, bu hareket gerçekleşirken olabildiğince düşük gecikme süreleri ve tabi güvenlik başlıklarının da altı fazlasıyla dolu.
Artık 2000’li yılların başında olduğu gibi adını çok sık duymuyor olsak da eski dost Nokia bu yeni dönemin arka tarafındaki kritik rol üstlenmiş emekçilerden biri konumunda. Bu yeni dönemi “AI supercycle” olarak adlandıran Nokia, Finlandiya’nın kuzeyinde “Home of Radio” adı verilen bir merkezde bu vizyonu sahaya indirgeyerek belki 5-10 sene sonraki ihtiyaçlar için teknolojiler geliştiriyor ve bu teknolojileri benzersiz bir merkezde test ediyor. Bu merkezdeki testler esasında bir anlamda AI çağında ağların neden köklü bir biçimde değiştiğini anlamak için de benzersiz bir pencereden bakma imkanı tanıyor.
AI Superscyle ile kastedilen tam olarak ne?
Nokia “AI Supercycle” kavramını yapay zekanın tekil bir teknoloji dalgası değil de ağlardan donanıma kadar tüm alt yapıyı etkileyen uzun soluklu bir dönüşüm olduğunu ifade etmek için kullanıyor. Nokia’ya göre AI tarafından ağlara yüklenen iş yükleri 90’lı yıllardan başlayarak oluşan internet trafiğinden çok daha farklı.
Geldiğimiz noktada veri merkezleri arasında yüksek hacimli, sürekli ve hata toleransı olmayan bir trafik var. Uçtan uca çalışan ve gecikmeye karşı duyarlı hassas uygulamalar sürekli erişim gerektiriyor. Sensörler, kameralar gibi IOT cihazları arasında yoğun bir uplink trafiği var ve artarak devam edecek. Bu tabloya baktığımızda ağlardan beklenen artık daha fazla hızdan ziyade öngörülebilir olmaları, farklı senaryolara karşı optimize edilebilmeleri ve kendi kendilerini yönetebilmeleri modern anlamdaki beklentiler olarak sıralanabilir.
Yani artık bir başka deyişle “AI-native network” ifadesi altı boş bir pazarlama kavramı olmaktan ziyade mimari bir değişimin işaret fişeği. Yani ağlar artık kendi telemetri verilerini yani yoğunluk, gecikme, paket kaybı, istasyon yükü gibi verileri toplayıp şu an ne durumdayım sorusunu anlık olarak takip edebilmeli anomaliyi tespit ederek kaynakları dinamik bir biçimde ihtiyaca göre yeniden dağıtabilmeli.
Bu yaklaşım 5G’nin olgunluk sonraki aşamalarında ve daha da önemlisi 6G standartlarının somutlaşması yolunda son derece önemli. 3G’den bu yana ağlar sürekli daha da karmaşık hale geliyor ve bu karmaşa ileri fazlarda daha da büyüyecek ancak ihtiyaçları karşılama noktasında otonom ve çözüm odaklı olacak.
Dev OTA test odaları
Yukarıda bahsettiğimiz tüm bu değişim için Nokia belki de 10 sene sonra kullanacağımız hem sivil hem de askeri maksatlı teknolojileri geliştirip dünyadaki her koşulda sorunsuz bir hizmet sunmaya hazır hale getirmek için benzersiz çalışmalar yürütüyor ve test ortamları hazırlıyor.
Nokia’nın Oulu’da kurduğu dev test odaları, baz istasyonlarının ve anten sistemlerinin gerçek dünyadaki radyo koşullarını simule ederek ortaya konan ürünlerin en iyileştirilmesine katkıda bulunuyor. Bu dev test odalarında Massive MIMO (baz istasyonlarının birden fazla anten kullanarak aynı anda birden fazla istemciyle iletişim kurması) ve beamforming (sinyalin hedefe odaklanması) gibi teknolojilerde anten davranışı teoriden çok sahadaki davranışlarla anlamlı hale geliyor. Ayrıca yüksek frekanslar daha hassas kalibrasyon gerektiriyor. Sistemleri AI destekli algoritmalarla eğitmek için tekrarlanabilir yoğun test verisine ihtiyacınız var. Oulu’daki test odaları AR-GE aşamasından geçen ürünlerin hemen bitişiğinde test odalarına alınarak test edilmesine ve sürekli bir etkileşimin devamlığına olanak tanıyor. Bu da süreçlerdeki problem ölçümlerinin ve tutarlılığının kağıt üstünde değil gerçek veri ile hayat bulmasını sağlamış.
Laboratuvar testlerinin yanı sıra dev bir saha da testler için daha gerçek hayat senaryolarını kurgulamak için ayrılmış. Oulu şehir merkezine 40km mesafedeki OuluZone, 350km^2’lik bir düşük RF parazitine sahip test alanı. Burada gerçek uçtan uca 5G ağları kurulmuş. Drone’lar, iş makineleri gibi araçlar kullanılarak saha performansı sürekli tekrarlayan testlerle ölçülüyor.
Nokia aslında halen her yerde
90’lı yılların sonu ve 2000’li yılların başında Nokia mobil dünya evriminin her yerindeydi ve herkesin iyi bildiği bir markaydı. Bugün de halen marka biliniyor ancak nihai tüketici ölçeğinde karşılığı daha tarihsel olsa da aslında pek de öyle değil. Nokia aslında halen her yerde. Dünyanın en hızlı 5G ağlarının büyük bölümüne Nokia’nın ürünleri hayat veriyor. Nokia, 5G ve 6G teknolojilerindeki standartlarda en fazla patente sahip en güçlü oyunculardan biri durumunda. Avrupa’da tasarla, test et ve üret yaklaşımıyla da özellikle Çin hükümetinin baskıcı tutumu karşısında daha özgür çözümler arayan Avrupa, Amerika, Türkiye gibi bölgeler için stratejik bir seçenek.
Ülkemizde de 5G’ye geçiş sürecinde Turkcell’in ve Türk Telekom’un Oulu’daki kampüsü ziyaret ettiği bilgisini Nokia Oulu Merkezi yöneticilerinden edindik. Nokia’nın 5G çözümlerinin özellikle ülkemize özel frekans varyanlarının sahaya inmesi anlamına gelecek olan anlamına gelen bu durumun yanı sıra Nokia’nın 5G dönüşümü noktasında ülkemizdeki tüm operatörlerle yoğun bir çalışma temposunda olduğunu öğrendik.
Nokia özellikle 2030’a kadar 5G’nin gelişen ana akım teknoloji olacağını düşünüyor. 6G’yi daha da düşük gecikme, daha yüksek bant genişliği, daha hızlı veri aktarımı ve daha güvenilir ağlar gerektiren yeni uygulamaların tetikleyeceği öngörülüyor. Burada da yapay zekanın tüm süreç için belirleyeceği rol oyanacağını tahmin etmek pek de zor olmasa gerek.
Bu haberi ve diğer DH içeriklerini, gelişmiş mobil uygulamamızı kullanarak görüntüleyin:
